Composteren: renderend, handig en hip

Compostmethodes

Er zijn verschillende manieren van composteren, maar welke manier past bij jou, je gezin of buurt? Hieronder een uitleg van de verschillende manieren, van heel lui tot heel actief!

Koud composteren is de traditionele manier van composteren in de tuin. Gedurende het tuinseizoen worden rauwe organische resten uit keuken en tuin bij elkaar gebracht. Het gaat altijd om een mix van zogenaamde groene ingrediënten (rauwe, onbewerkte keukenresten en vers groen tuinmateriaal) en bruine ingrediënten (droog herfstblad en klein geknipt of gehakseld snoeihout).

Tip: gooi alleen onkruid waar nog geen zaden ontwikkeld zijn in de composthoop. Dit voorkomt ongewenste verspreiding van planten die je niet wilt. Dit onkruid kan prima in de Bokashi-emmer, kijk hiervoor bij Fermenteren / Bokashi.

In een tuin tot circa 200m2 kun je het best een compostvat of een composttrommel gebruiken, in een grotere tuin krijg je voldoende materiaal om een hoop van circa een kubieke meter op te zetten, zeker als er ook heesters en hagen zijn. Je maakt tenminste twee compartimenten van een kubieke meter om goed om te kunnen zetten.

Zowel in de bak als in het vat of de trommel is het van belang dat het opgebrachte bruine materiaal bevochtigd wordt: zonder vocht geen (micro)leven!

 

Voordelen

• Kost weinig tijd.

• Kan met onregelmatige aanvoer van ingrediënten.

• Om de hoop in vorm te houden kun je eenvoudige, goedkope of gratis materialen gebruiken of kant en klare bouwpakketten.

 

Nadelen

• Zaden en plantenziekten worden niet of niet geheel vernietigd.

• Bij een verkeerde samenstelling zou de composthoop kunnen gaan ruiken, goede kennis over wat er wel niet bij op kan is wenselijk om dit te voorkomen. Dit is een aandachtspunt bij het opzetten van koud composteren met meerdere vrijwilligers/gebruikers.

• Het kost wat ruimte. In grote tuinen met veel restmaterialen is een hoop de beste keuze. Daarbij zijn altijd meer vakken nodig vanwege het omzetten en de rijpingstijd.

 

 

De bacteriën en schimmels in een composthoop produceren warmte. Als je zorgt voor een hoop met een goede materiaalmix, en genoeg zuurstof en vocht, werken de micro-organismen hard en produceren ze veel warmte. In een grotere hoop (1 kubieke meter) kan die warmte niet weg. Dan wordt de composthoop van binnen heet, 55 – 65 °C. Onkruidzaad en ziektekiemen gaan dood, en de compostering gaat snel. De compost is soms al na 6 weken klaar. 

 

Na opzetten van de composthoop gaat het zo: tijdens de eerste dagen stijgt de temperatuur tot 55 à 65 °C. Als de temperatuur zakt (meten dus!), zet je de hoop om: buitenkant naar binnen en binnenkant naar buiten. Dan gaat de temperatuur opnieuw omhoog. Dat herhaal je een aantal keer. Als de temperatuur na omzetten niet meer boven 50 °C komt, laat je de hoop met rust. Dan zakt de temperatuur langzaam, en de compost rijpt. Hij is klaar als hij niet meer warm is, geurt naar bosgrond en na omzetten nauwelijks meer opwarmt.

 

Voordelen

• In de hitte gaan ziektekiemen en onkruidzaden dood, daar ben je vanaf.

• De compostering gaat sneller dan bij lage temperatuur, soms al in 6 weken klaar.

• Je kunt veel afval snel in een mooie compost omzetten.

 

Nadelen

• Werkt alleen als je een grote composthoop (1 kubieke meter) kunt maken met een goede materiaalmix.

• Je moet regelmatig omzetten, in het begin soms een paar keer per week.

• Een goed verloop vraag meer ‘compostmanagement’ dan koud composteren.

Bij wormcomposteren maak je gebruik van compostwormen om groente-,  fruitresten en ander organisch materiaal om te zetten in een waardevolle grondverbeteraar: wormcompost. Je voert de wormen met niet gekookt fruit en groente. 

Compostwormen zijn niet te verwarren met regenwormen. Ze zijn kleiner en leven vooral in de bovenste laag van de bodem waar in de natuur het onverteerde organische materiaal te vinden is en waar voldoende lucht is.

 

Om een goed werkend wormenhotel te maken moet je eerst weten wat wormen nodig hebben om zich lekker te voelen. Ze houden van een vochtige donkere omgeving die niet te heet is. Je voert ze ongekookte groente en fruitresten, aangevuld met koolstofrijk afval zoals droge bladeren en karton.

 

Je kan de wormcompost direct in je tuin verwerken of opslaan en gedurende het groeiseizoen gebruiken. Je kan de compost mengen met de grond of als toplaagje gebruiken voor je plantenbakken. Een andere methode om de voedselrijke compost te gebruiken is het maken van wormenthee. 

 

Voordelen

• Reukloos en eenvoudig proces. Zelfs binnen te doen.

• Levert de beste kwaliteit compost: PH neutraal, vol enzymen, goede C/N verhouding.

• Neemt weinig plek in, kan zelfs in een meterkast of piepklein balkon

 

Nadelen

• In de winter verteren de wormen weinig afval, tenzij je je wormenbak binnen zet.

• De wormen houden niet van ui, hete pepers en knoflook.

• Je werkt met levende dieren, dat vraagt speciale aandacht.

Klik hier om een wormenhotel zelf te bouwen

Bokashi-emmers voor keuek-afval

Fermenteren is een proces zonder zuurstof. Het is eigenlijk een vorm van voorvertering. Ook wel bekend als anaërobe compostering. Het is hetzelfde proces dat witte kool omzet in zuurkool.

 

De term ‘bokashi’ komt uit Japan en betekent: ‘goed gefermenteerd organisch materiaal’. Bokashi maak je in een afgesloten emmer (de bokashi-emmer).  Na elke laag afval voeg je een laagje bokashi-starter toe: tarwezemelen geënt met microbiologisch leven, wat de fermentatie op gang brengt.

 

Als de emmer vol is, zet je hem weg en ga je intussen de tweede emmer vullen. Na een paar weken is de fermentatie in de eerste emmer voltooid. De inhoud ziet er nog wel hetzelfde uit!

 

De bokashi kun je ingraven in de tuin, toevoegen aan je composthoop, of meegeven met de GFT inzameling.

Het vocht uit de emmer kun je met het kraantje aftappen. Het is vrij zuur, maar heel voedselrijk en biedt in een verdunning van 1:100 een prima plantenvoedsel.

 

Voordelen

• binnenshuis en hele jaar door keukenafval verwerken zonder last van fruitvliegjes.

• Je kunt ook gekookte etensresten en vlees en vetten verwerken.

 Onkruid met zaden kunnen toegevoegd worden. (Zie Koud composteren)

• hogere voedingswaarde en ziekte-onderdrukkende werking voor planten door effectieve mico-organismen (EM).

 

Nadelen

• Verdere verwerking is nodig. Pas enkele weken na ingraven in de tuin is je afval volledig verteerd.

• Als je geen tuin hebt moet je op zoek naar een afzetpunt en met volle emmer op pad.

 

 

Bij buurtcomposteren werken meerdere huishoudens samen om compost te maken. Dit kan op verschillende manier. Het kan bijvoorbeeld met speciale wormencompostbakken die in de straat worden geplaatst, of in ondergrondse verzamelbakken. Maar het kan ook in compostbakken bij buurttuinen, wijkparken of andere centrale punten in een straat, buurt of wijk.

 

 

Voor welke methode wordt gekozen is afhankelijk van de beschikbare ruimte, de medewerking van de gemeente, en de aanwezigheid van mensen die de compostplekken willen beheren.

 

 

Buurtcomposteren is ideaal voor wijken waar het gft niet gescheiden wordt opgehaald.  Het zorgt ervoor dat mensen heel direct betrokken worden bij het afvalvraagstuk. Het zorgt voor meer sociale samenhang en betrokkenheid bij de buurt en het groen en leefbaar maken/houden van de directe omgeving. 

 

 

Buurtcomposteren vraagt om goede begeleiding door een goed getrainde vrijwilliger of professional.

 

Voordelen

• Het zorgt voor meer sociale samenhang en betrokkenheid bij de buurt 

• Ook mensen zonder groene vingers of balkon kunnen meedoen.

• Het maakt mensen bewust van het afvalprobleem en het belang van het sluiten van de kringloop.

 

Nadelen

• Er moet voldoende ruimte zijn voor de compostbakken

• Bij plaatsing in de openbare ruimte is toestemming van de gemeente nodig

• Er kan overlast ontstaan als de composthopen niet goed beheerd worden.

Bronvermelding:

Deze teksten zijn, met toestemming, gebaseerd op de teksten van www.compostgilde.nl. Deze teksten zijn op hun beurt weer overgenomen van de Ulebelt.